السيد حيدر الآملي

65

تفسير المحيط الأعظم والبحر الخضم في تأويل كتاب الله العزيز المحكم

رساله‌هاى خود را به زبان عربى نوشته است ، لكن در عين حال نوشته‌هائى هم به فارسي دارند . البتّه اين روش در عين حال كه روش بسيار پسنديده بوده وزبان عربى زبان قرآن كريم ودين مبين اسلام وزبان دعا وعبادت ونماز وغير ذلك مىباشد ، وعلاوة از اينها زبان عربى محور وحدت ملّت‌هاى إسلامي وامّت مسلمان جهان هم محسوب مىگردد ، ولكن در عين حال روش عربى نويسى أحيانا موجب اشتباه بعضي مستشرقين وحتّى بعضي از دانشمندان كشورهاى عربى شده است ، گاه به دليل تأليفات عربى ، عدّه‌اى از حكماء وعلماء فارسي زبان إيراني را به عنوان عرب واز اهالى كشورهاى عربى معرّفى كرده ودر بارهء هويّت نسبى ووطنى ومليّت أو اشتباه كرده‌اند . البتّه اين بيان نعوذ باللّه به منظور إبراز تعصّب نيست ، چه اينكه هدف همه مفسّران ، فقها ، حكما ، عرفا وبالآخرة ، تمام دانشمندان إسلامي ، اسلام وشناخت اسلام وبيان اسلام واعتلاى كلمهء اسلام است وآنچه براي همه أصل است واين گونه هم بايد باشد اسلام وقرآن است وهمه در محور واز بركت اسلام به حيات علمي رسيده وبه حيات علمي خود ادامه مىدهند ودر مسئله اسلام وتبليغ آن ودفاع از اسلام ومسلمين هرگز وهرگز عرب وعجم مطرح نيست وكشورى وملّتى دون كشورى وملّتى هم هرگز نبايد مطرح گردد ، حتّى در فروعات فقهي هم مثل تقليد ، از آنجا كه تقليد اعلم لازم است هر فقيهي كه عدالت واعلميّت أو محرز شود از هر كشورى وصاحب هر زبانى ورنگى كه باشد ، تفاوت نمىكند تقليد از أو براي همه لازم وواجب است . ولكن بحث در تراجم افراد وعلماء است ، در بخش ترجمه علماء ودانشمندان بايد دقّت لازم بعمل آيد تا در معرفى آنان اشتباهى رخ ندهد . امّا موضوع وحدت وتوحيد ، در عمل وعقيدة ، ودر جامعهء مسلمين موضوعي نيست كه كسى كمترين حقّى داشته باشد به آن خدشه وارد كند ، به هيچ قيمتي نمىشود از وحدت وتوحيد صرف نظر كرد . إيجاد وحدت وحفظ آن در بين مسلمين از أهم واجبات وأوجب واجبات است همچنان كه توحيد در عقيدة وعمل .